Rectum- en endeldarmkanker en radiotherapie

Rectum- (en endeldarm-)kanker kan op verschillende manieren behandeld worden. Er kan gekozen worden voor een chirurgische ingreep, chemo- therapie of radiotherapie. Behandelingen kunnen ook gecombineerd of tegelijkertijd aangeboden worden. Deze behandelwijzer informeert u over de radiotherapie.

Waarom bestraling?

Een kwaadaardige tumor is een verzameling cellen die zich steeds blijven vermenigvuldigen waardoor ze op termijn omliggende weefsels kunnen beschadigen of via bloed- en lymfebanen kunnen uitzaaien. Na een operatie kan de tumor terug-groeien in het oorspronkelijke gebied, ook al lijkt deze volledig weggehaald te zijn door de chirurg. In een kwaadaardige tumor is het erfelijk materiaal, het DNA, verstoord. Het uitgangspunt

van radiotherapie is dat het DNA van de tumorcellen door de bestraling beschadigd raakt. Gezonde, normale cellen herstellen hierna weer snel, maar tumorcellen kunnen van deze beschadiging van het DNA niet goed herstellen. Door vaak te bestralen krijgt de tumorcel niet de gelegenheid zich te herstellen en sterft deze uiteindelijk af.

Uitwendige bestraling

Bij uitwendige bestraling bevindt het bestralingstoestel zich buiten het lichaam en wordt het te behandelen gebied door de huid heen bestraald. De straling waarmee u behandeld gaat worden, is een elektrisch opgewekte straling. Het opwekken van deze straling gebeurt in het bestralingstoestel, de lineaire versneller. Hierin worden elektronen opgewekt, waar een enorm hoge snelheid aan wordt gegeven. Elektronen kunnen in het toestel ook omgevormd worden tot fotonen. Fotonen kunnen dieper in het lichaam doordringen. Door de hoge energie is het mogelijk om met heel gerichte stralingsbundels te behandelen. Voorafgaand aan de bestraling worden er driedimensionale röntgenfoto’s gemaakt op de CT (PET)-scanner. Dit is nodig om precies uit te kunnen rekenen hoe de tumorcellen zo optimaal mogelijk bestraald kunnen worden met zo min mogelijk belasting van het gezonde weefsel. Dit heet het bestralingsplan.

Het bestralingstoestel kan in een hele cirkel om u heen draaien,
zodat u uit elke gewenste hoek bestraald kan worden. In de kop van

het bestralingstoestel zitten afdekkingslamellen, waarmee de delen afgeschermd kunnen worden waar de straling niet mag komen. Deze afdekkingslamellen hoort u schuiven als u op de behandeltafel onder het toestel ligt.

Van de bestraling voelt u niets. De bestraling duurt slechts enkele minuten. Afhankelijk van het individuele bestralingsschema wordt u gedurende een periode van één tot zeven weken bestraald.

Bij uitwendige bestraling bent u niet radioactief tijdens of na de bestraling. De straling wordt niet opgeslagen in het lichaam.

Bestraling voorafgaand aan een operatie

Korte bestralingsserie

Indien verwacht wordt dat de tumor operatief in zijn geheel te verwijderen is, wordt u voorafgaand aan de operatie vijf keer bestraald. De kans dat de rectum-(endeldarm) kanker terugkomt in het geopereerde gebied wordt hierdoor beduidend kleiner. De operatie vindt in het algemeen binnen drie dagen na de laatste bestraling plaats. Er kan echter ook voor gekozen worden om niet direct na de korte bestralingsserie een operatie uit te voeren.

Langere bestralingsserie

Er kan ook gekozen worden voor een langere bestralingsserie. Deze serie bestaat uit vijfentwintig bestralingen, die elke werkdag gegeven worden. Totaal zult u vijf weken bestraald worden. De bestralingen worden meestal gecombineerd met chemotherapie in tabletvorm. In dat geval krijgt u een apart gesprek met een internist-oncoloog over de toediening van de chemotherapie. Enkele weken na de laatste bestraling vindt een MRI scan plaats om te zien hoe de tumor gereageerd heeft en daarna zal in principe een operatie plaatsvinden.

Specialisten met dit behandelgebied