Tot nu toe hebben we bij Maastro Protonentherapie 12 mammacarcinoom patiënten behandeld met protonentherapie en er zijn er nog 2 in voorbereiding. We hebben 3 patiënten verwezen gekregen uit de regio. Momenteel komen dus 3% tot 5% van de mammacarcinoom patiënten bij Maastro in aanmerking. Dat komt vrij goed overeen met de inschattingen die we van tevoren hadden gemaakt.

Indicaties

Inmiddels zijn in Nederland reeds meer dan 30 mammapatiënten behandeld met protonen. Dr. Karolien Verhoeven: “Hoewel we van tevoren dachten dat vooral linkszijdige mammacarcinoom patiënten voor protonentherapie in aanmerking zouden komen die ook een indicatie hebben voor bestraling van de parasternale klierketen, is dat tot onze verrassing niet altijd het geval.

Treatmentplanning en setup verificatie

Hoewel bij fotonentherapie een inademingstechniek standaard is bij linkszijdige bestraling, om zo het hart te sparen, is dat bij protonentherapie niet nodig. “Al onze bestralingsplannen worden bij protonen dus gewoon in vrije ademhaling gemaakt. Wel checken we van tevoren of de ademexcursie < 0.5 cm is. We hebben nog niet meegemaakt dat dit groter is. Maar als dat wel zo is, moeten we goed gaan kijken hoe we daarmee om gaan. Ook hebben we al een aantal uitdagingen gehad met tantalum clips in plaats van titanium clips en met een tissue expander. Onze fysici hebben dat heel nauwkeurig uitgezocht en gelukkig hebben we tot nu toe altijd een oplossing kunnen vinden, meestal door met meer bundels te stralen.” Onze eerste ervaringen met de treatmentplanning hebben wel veel uitdagingen opgeleverd, maar geen onoverkomelijke problemen. In het algemeen resulteren de protonenplannen niet alleen een lagere hartdosis, maar ook een lagere longdosis en een lagere dosis in de contralaterale mamma.

Surface scanning

Tot nu toe doet Maastro de setup controle zowel met AP en laterale kV-beelden, als ook met een cone-beam CT. “Slechts bij 1 patiënt hebben we tijdens de bestraling een nieuw bestralingsplan moeten maken, omdat het seroom in de mamma enorm geslonken was. Binnenkort zullen we surface scanning installeren op ons protonentoestel. We zullen dit hulpmiddel in eerste instantie toevoegen aan de set-up controle die we nu doen. Op termijn hopen we dat we door het toevoegen van de surface scanning ofwel AP en laterale kV-beelden achterwege kunnen laten en/of de cone-beam CT.”

Toxiciteit

Maastro volgt haar patiënten allemaal nauwkeurig op, waarbij landelijk vastgestelde toxiciteit en variabelen gescoord worden. “Zo kunnen we op termijn goed in beeld brengen wat nu het verschil is in toxiciteit tussen protonen en fotonen. Onze eerste protonen patiënten volgen we nu ook extra op om goed te kunnen monitoren of we geen onverwachte toxiciteit zien. Zo wordt er in de literatuur wel beschreven dat er meer huid toxiciteit gezien wordt bij protonentherapie. In deze studies zijn echter meestal oudere protonentherapie technieken gebruikt. Van de eerste 12 patiënten die we behandeld hebben, hebben er nu 6 voldoende follow-up om iets te zeggen over acute huid toxiciteit: onze eerste indruk is dat deze niet erg verschillend is dan bij fotonen: de maximale toxiciteit trad op zo’n 2-3 weken na de laatste bestraling en slechts 1 van de 6 patiënten had G3 toxiciteit.”

X