In november 2019 hebben we onze eerste longkanker patiënt behandeld met protonen. Hier is een heel traject aan vooraf gegaan. Zo moesten we bijvoorbeeld voor deze categorie patiënten eerst goed uitzoeken wat de meest optimale bundelrichtingen zijn, op welke CT de dosis het beste berekend kan worden: op de gemiddelde CT, of op de 50-ex van de RC-CT ? Ook moesten we goed uitzoeken hoe we de PTV marges bij fotonen kunnen doorvertalen naar robuuste berekeningen voor het CTV bij protonen. Het is nu gelukt een robuuste planningstechniek te ontwikkelen voor longkanker patienten bij wie de ademhalingsbeweging kleiner dan 5 mm is.

Wie komen in aanmerking voor protonentherapie?

Volgens het Landelijk Indicatie Protocol Protonen (LIPP) longkanker komen patiënten in aanmerking als er sprake is van in opzet curatieve radiotherapie, en:

  • De kans op overlijden op 2 jaar meer dan 2% lager is met protonen dan met fotonen; in dit voorspellingsmodel zijn als variabelen opgenomen de gemiddelde hartdosis en het volume van het GTV.
  • De kans op een radiatiepneumonitis graad 2 of hoger binnen 6 maanden, meer dan 10% lager is met protonen dan fotonen. In dit voorspellingsmodel zijn als variabelen opgenomen de gemiddelde longdosis, roken, pulmonale co-morbiditeit, leeftijd <> 63 jaar, sequentiele chemotherapie en tumorocatie.
  • De kans op dysphagie graad 2 of hoger meer dan 10% lager is met protonen dan met fotonen. In dit voorspellingsmodel zijn als variabelen opgenomen de gemiddelde oesophagus dosis en het interval tussen de eerste en laatste radiotherapie fractie

 Eerste ervaringen

We hebben tot nu toe 17 patiënten behandeld op grond van het Long LIPP, met protonentherapie. Twee van deze patiënten hadden een thymoom, de overigen hadden een longcarcinoom. We zijn nog vrij selectief in het doen van een planvergelijk: alleen patiënten met minder dan 5 mm adembeweging, zonder pleuravocht, zonder atelectase, en zonder overlap tussen CTV en myelum, komen in aanmerking voor een planvergelijk. Van die patiënten heeft ongeveer 60% een positief planvergelijk met name op grond van de lagere hartdosis, maar ook enkelen op grond van een lagere longdosis. We maken iedere week een herhaal plannings CT, om tijdig het plan aan te kunnen passen als de veranderende anatomie dat vereist. We zien eigenlijk vaker dan verwacht dat we het bestralingsplan toch nog moeten aanpassen. Dit brengt ook enorm veel werk met zich mee, en is dus nog een mooie uitdaging on verder op te lossen!

Verdere ontwikkelingen

We zijn nu in eerste instantie vooral bezig om het proces van adaptieve radiotherapie beter in de vingers te krijgen. Daarnaast onderzoeken we of het in de toekomst mogelijk is om tijdens breathhold te bestralen, omdat we dan ook patiënten die meer dan 5 mm adembeweging vertonen zouden kunnen laten profiteren van de voordelen van protonentherapie.

Hoe gaat verwijzen in zijn werk ?

Totdat ons verwijsportaal gebruiksklaar is, kan u patiënten verwijzen door een email te sturen naar protonenpv@maastro.nl., onder vermelding van het type tumor waarvoor u patient wil aanmelden en uw naam. Er wordt dan contact met u opgenomen om af te spreken hoe u de plannings CT met structuren en dosisverdeling via een beveiligde mail naar ons toe kan sturen. Uiteraard kan u voor verwijzingen of overleg ook naar Maastro te bellen (088 44 55 600), en vragen naar een arts om een protonen patiënt door te verwijzen.

Voor mammacarcinoom zal u hiervoor worden doorverbonden met de teamtelefoon van Team 2 of 3; voor longcarcinoom met de team telefoon van Team 3, en voor hoofdhalskanker en neurologische tumoren met de team telefoon van Team 4.

Er wordt naar gestreefd om het resultaat van het planvergelijk binnen 1 dag met u te bespreken, zodat u met patiënt kan bespreken of deze verwezen wil worden.

X