Wetenschappelijk onderzoek

In MAASTRO clinic wordt veel wetenschappelijk onderzoek verricht. De gegevens uit dit onderzoek worden gebruikt om de kwaliteit van onze behandelingen te verbeteren. Wetenschappelijk onderzoek binnen MAASTRO clinic betreft zowel onderzoek met mensen (proefpersonen) als onderzoek met reeds verzamelde medische gegevens en/of reeds afgenomen lichaamsmateriaal.  

Onderzoek met mensen
Voor wetenschappelijk onderzoek met mensen (proefpersonen) kunt u gevraagd worden door de radiotherapeut-oncoloog, doktersassistente of trial assistant. Deelname is alleen mogelijk als u daarin vrijwillig toestemt, deze toestemming wordt ook schriftelijk vastgelegd. Ook voor de afname van extra lichaamsmateriaal, zoals bloed of speeksel, voor wetenschappelijk onderzoek wordt altijd uw toestemming gevraagd en schriftelijk vastgelegd. Meer informatie over wetenschappelijk onderzoek met mensen (proefpersonen) en wat dat voor u betekent, kunt u vinden op www.ccmo.nl.  

Onderzoek met reeds verzamelde gegevens en/of reeds afgenomen lichaamsmateriaal
Tijdens uw behandeling worden tal van gegevens gemeten en opgeslagen in onze computersystemen. Dan hebben we het over zaken als leeftijd en geslacht, maar ook essentiële informatie over uw ziekte, gedetailleerde behandelgegevens en het ziekteverloop. Die informatie hebben we uiteraard nodig voor uw behandeling, maar ze zijn voor ons tevens van onschatbare waarde voor onderzoek. Samen met collega-instituten over de hele wereld verzamelen we anonieme patiëntgegevens van heel veel patiënten in centrale databanken. Door al deze ervaringscijfers bij elkaar te brengen en te analyseren, kunnen we betrouwbare uitspraken doen: welke behandeling – of combinatie van behandelingen - heeft bij deze mensen met die en die kenmerken de meeste kans op genezing met de minste bijwerkingen? Deze vorm van onderzoek vraagt van u geen enkele extra inspanning, maar u kunt daarmee wel een steentje bijdragen aan de behandeling van kanker in de nabije toekomst. MAASTRO beschermt uw privacy optimaal; wij gebruiken uw gegevens uitsluitend geheel anoniem. Wij hanteren de regels van de Nederlandse wetgeving over het gebruik van patiënteninformatie voor onderzoek. Daar staat in vermeld dat we uw geheel anonieme gegevens mogen gebruiken, tenzij u daar bezwaar tegen maakt. De meest gestelde vragen hierover vindt u samen met de antwoorden verder op deze website. U kunt hier ook vinden hoe u eventueel toch bezwaar kunt maken en het privacyregelement van MAASTRO. Uiteraard kunt u al uw vragen ook aan uw arts stellen.  

Naast wetenschappelijk onderzoek dat uitgevoerd wordt door artsen of medewerkers van MAASTRO clinic, vindt ook onderzoek plaats in het kader van de Nederlandse Kankerregistratie door het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL). Ook deze vorm van onderzoek gaat uit van reeds verzamelde medische gegevens. Al dit onderzoek wordt gedaan om kanker zoveel mogelijk te voorkomen en om ervoor te zorgen dat mensen met kanker een zo goed mogelijke behandeling krijgen. Medewerkers van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) registreren de gegevens aan de hand van de medische dossiers. Mocht u meer willen weten over de kankerregistratie, kunt u kijken op www.kwfkankerbestrijding.nl en daar de folder “Registratie van kanker: van groot belang” downloaden.

Reiskostenvergoeding bij wetenschappelijk onderzoek

Indien u in het kader van een wetenschappelijk onderzoek een extra bezoek aan MAASTRO clinic moet brengen, ontvangt u hiervoor meestal een reiskostenvergoeding. Een declaratieformulier hiervoor krijgt u bij de informatie over het onderzoek of kunt u bij de balie vragen.

Overzicht actuele onderzoeken met reeds verzamelde gegevens

Alle onderzoeken in onderstaand overzicht hebben te maken met het slimmer gebruiken en evalueren van databases met patiënteninformatie. Zeker met de komst van het elektronisch patiëntendossier komt deze vorm van onderzoek in een stroomversnelling. Om dat in goede banen te leiden – wat is nu de ultieme manier van informatie vergelijken - zijn er vele projecten gestart. MAASTRO volgt de ontwikkelingen op de voet en is niet zelden een van de kartrekkers van een dergelijk project, vanuit de veronderstelling dat er een schat aan informatie verborgen ligt in al die individuele databases. Anno nu maken we steeds vaker gebruik van ‘distributed learning’: elk instituut houdt zijn eigen databases, maar gebruikt wel de samen ontwikkelde ‘lerende’ software. Zo zijn we toch in staat om alle data op dezelfde manier te vergelijken en te verwerken. De projecten euroCAT (en al haar zusjes), seDI en VATE werken al op deze manier.    

EuroCAT (DuCAT, ChinaCAT, OzCAT)
EuroCAT streeft naar een sterk verbeterde behandeling van kanker en onderzoek met behulp van een nieuw internationaal geavanceerd computernetwerk voor klinisch onderzoek en beslissingsondersteunende software. Sinds september 2010 werken negen organisaties uit de regio Maas-Rijn (Nederland, België en Duitsland) samen aan het ambitieuze EuroCat: Euregionale Computer Assisted Theragnostics. Daarmee is het mogelijk om patiëntgegevens – anoniem! en decentraal (data van patiënten verlaat het ziekenhuis nooit!) te verzamelen in een gigantisch groot internationaal netwerk. Het doel is natuurlijk niet het opslaan van gegevens, maar er lering uit trekken. Heel veel informatie van heel veel individuele patiënten uit heel veel elektronische patiëntendossiers – leeftijd, geslacht, medische voorgeschiedenis, welke medicijnen in welke doseringen, hoeveel bestralingen met alle bijbehorende details, wel of niet chemo, welke chemo, welke bijwerkingen en alle details daarvan, de bevindingen van elke controle, wel of niet een operatie, alle gegevens van tumoren en eventuele uitzaaiingen - ga je rubriceren en vervolgens analyseren. Door de omvang van het project en door het continu blijven aanvullen van nieuwe gegevens, ontstaat een database van ervaringscijfers. Wat heeft voor deze patiënt met deze kenmerken het beste gewerkt? Maar ook: voor klinische onderzoeken heb je een x-aantal patiënten nodig met bepaalde specifieke kenmerken. Als die niet (voldoende) in je eigen patiëntenpopulatie voorkomen, biedt de grote database ook veel mogelijkheden. Het EuroCAT project is inmiddels uitgebreid met meer centra in Nederland (DuCAT), China/USA (ChinaCAT) en Australië (OzCAT) www.eurocat.info  

SeDI
Wil je databases van verschillende instanties uit verschillende landen samen kunnen gebruiken, dan moeten alle verzamelde gegevens op dezelfde manier worden aangeleverd. Dat gegeven is vaak een grote uitdaging én struikelblok voor het intensief uitwisselen van data. De ontwikkeling van zogenaamde semantische software, zoals SeDI, zou daar wel eens verandering in kunnen brengen. Dit softwareprogramma scant, ‘leest’, herkent, vertaalt en rubriceert immers de aangeleverde informatie in alle ‘talen’. Met als enorm groot voordeel dat databases veel gemakkelijker samengebracht kunnen worden. Het SeDI-project richt zich op het delen van beelden (CT, MRI e.d.) en alle informatie die uit die beelden kan worden gehaald, zoals bijvoorbeeld de plaats en grootte van de tumor www.semantic-dicom.org  

VATE
VATE is een project van MAASTRO clinic en UCSC Rome. Opdracht: de validatie van hoogwaardige technologie op basis van grote database analyse van machine learning. Ook een computer kun je leren om te leren van zijn ervaringen, net als de mens dat doet: je doet iets, het werkt niet, je leert van je ervaring, probeert het nog eens maar dan anders et voilà: het werkt wel. Je begint kleinschalig en overzichtelijk maar uiteindelijk kun je steeds grotere, ingewikkeldere vraagstukken oplossen. VATE moet antwoord gaan geven op de vragen: hoe kunnen we technologie het beste toepassen om een betere tumorcontrole te krijgen en hoe kunnen we normaal weefsel zoveel mogelijk sparen?  

DLRA
Dit staat voor: Dutch Lung Radiotherapy Audit. De Nederlandse beroepsvereniging van radiotherapeuten (NVRO) wil graag gegevens verzamelen van de resultaten van de behandelde patiënten met longkanker in Nederland. Om uiteindelijk de vraag te kunnen beantwoorden: bij welk Nederlands instituut krijgt een patiënt met die en die kenmerken de beste behandeling? En kunnen we daar met elkaar wat van leren zodat we het allemaal zo goed gaan doen? MAASTRO is een van de initiatiefnemers van de DLRA. Samen met het Nederlands Instituut voor Clinical Auditing (DICA) ontwikkelen wij een methode om alle benodigde gegevens te verzamelen zodat ze correct worden opgeslagen en goed met elkaar kunnen worden vergeleken. En dan wel op een manier natuurlijk die de dokter of laborant weinig tijd kost. http://dlra.clinicalaudit.nl/  

Eureca
MAASTRO clinic is een van de initiatiefnemers van dit inmiddels sterk groeiende project. Achttien internationale partners werken samen om software te bouwen die bijdraagt aan het onderling verbinden van twee systemen: het elektronisch medisch dossier en het systeem dat gebruikt wordt om gegevens van klinisch onderzoek te registreren. Succesvolle koppeling betekent vroege opsporing van mogelijke veiligheidsissues en bovendien meer efficiënte werving van patiënten voor klinische onderzoeken. MAASTRO focust zich op het correct interpreteren en leren van vrije tekst en het ontwikkelen van instrumenten voor het selecteren van patiënten die in aanmerking komen voor klinische proeven. www.eurecaproject.eu/  

TraIT
CTMM (Center for Translational Molecular Medicine) is een Nederlands publiek-privaat samenwerkingsverband voor translationeel onderzoek. Doelstelling: nieuwe technologische vindingen zo snel mogelijk bij de patiënt brengen! Hun TraIT-project is gericht op een duurzame IT-infrastructuur voor Nederland die de verzameling, opslag, analyse, archivering en beveiliging van de gegevens van de gegenereerde operationele medische onderzoeksprojecten van het CTMM zal vergemakkelijken. TraIT heeft tot doel om bewezen ICT (Informatie en Communicatie Technologie) te gebruiken om translationeel onderzoek te versnellen. MAASTRO leidt het werkpakket beeldvorming en is verantwoordelijk voor het opzetten van een centraal zogenaamd DICOM imaging archief. www.ctmm-trait.nl

Biobank

Naast het gebruik van reeds afgenomen lichaamsmateriaal en verzamelde gegevens, wordt in MAASTRO clinic ook een patiëntenbestand opgebouwd voor het uitvoeren van toekomstig medisch-wetenschappelijk onderzoek.  

In dat geval worden, naast de voor de behandeling benodigde hoeveelheid bloed, drie extra buisjes bloed afgenomen. Voor deze afname worden patiënten wel gevraagd om een toestemmingsverklaring te onder-tekenen, waarin men aangeeft het eens te zijn met de beschreven procedure.  Patiënten krijgen voorafgaand alle informatie over het waarom van deze extra bloedafname. Uiteraard beslist u zelf of men hier aan mee werkt

Geheimhouding

Artsen en alle andere medewerkers van MAASTRO clinic zijn verplicht alle zaken, waarvan zij uit hoofde van hun beroep kennisnemen, geheim te houden. Onder bepaalde omstandigheden kunnen uw gegevens echter wel gebruikt worden voor andere doeleinden dan voor uw behandeling zonder dat daarbij expliciet om uw toestemming gevraagd wordt. Indien u dit niet wenst, kunt u hier – ook telefonisch - bezwaar tegen maken bij uw behandelend arts. Hieronder staan de situaties beschreven waarvoor uw expliciete toestemming juist wel of juist niet vereist is. Als uw expliciete toestemming niet vereist is, dan wordt verondersteld dat u hiermee akkoord gaat, tenzij u hier zelf bezwaar tegen maakt. Voor alle situaties geldt dat geen persoonlijke gegevens of resultaten openbaar gemaakt worden aan derden, behoudens in anonieme vorm. Bij onderzoek waarbij de onderzoeker wel over uw persoonsgegevens moet beschikken, zal men u apart benaderen en informeren. U beslist in alle vrijheid of u wel of niet wilt meewerken aan het onderzoek. Bovendien kunt u uw mening nog altijd herzien. 

Meest gestelde vragen en antwoorden over wetenschappelijk onderzoek met patiëntgegevens

Wat doet MAASTRO met de patiëntgegevens?
Die gebruiken wij op de eerste plaats voor uw behandeling. Daarnaast verzamelen wij, en met ons vele collega-instituten over de hele wereld, de gegevens van al onze patiënten in een gestandaardiseerde en volstrekt anonieme database. Hoe meer informatie we verzamelen, des te representatiever de gegevens worden. Bij vijf patiënten met dezelfde kenmerken en behandelingen en een soortgelijk ziekteverloop kun je nog van een toevalstreffer spreken. Blijken 5000 vergelijkbare patiënten na dezelfde behandeling soortgelijke ontwikkelingen door te maken, dan weet je dat je interessante informatie te pakken hebt.  

Welke gegevens worden gebruikt?
Dat begint met gegevens over leeftijd, geslacht en uw verdere gezondheid. Daarnaast registreren we heel gedetailleerde gegevens over de tumor, onder andere de plek, de vorm en de grootte ervan. En over uw behandeling: welke bestralingen, hoeveel, hoe vaak, welke dosis enzovoort. Ook de gegevens over medicijngebruik en chemotherapie slaan wij zeer nauwkeurig op. Eventuele bijwerkingen worden bijgehouden, het verloop van de behandeling, de controlegegevens, de gegevens van de scans enzovoort. Alles wat ook maar enigszins van belang is of kan zijn, wordt opgeslagen. In de eerste plaats om uw behandeling te optimaliseren, maar daarnaast dus ook voor wetenschappelijk onderzoek.  

Moet ik extra onderzoeken of behandelingen ondergaan voor deze vorm van onderzoek?
Nee, voor wetenschappelijk onderzoek met uw gegevens hoeft u geen extra onderzoeken of behandelingen te ondergaan. Het gaat ons hier puur om informatieverwerking.   Kunnen jullie mijn privacy garanderen? Ja dat kunnen wij. Niet alleen overigens omdat dat voor de wet moet, maar uiteraard is uiterst zorgvuldig omgaan met persoonlijke medische informatie een erezaak voor iedereen die binnen de gezondheidszorg werkt. (zie: geheimhouding).    

Wat als ik toch bezwaar heb?
Wij hanteren de regels van de Nederlandse wetgeving over het gebruik van patiënteninformatie voor onderzoek. Daar staat in vermeld dat we uw geheel anonieme gegevens mogen gebruiken, tenzij u daar bezwaar tegen maakt. Bent u het daar niet mee eens, dan zult u dat bezwaar bij ons kenbaar moeten maken. Dat kunt u te allen tijde doen bij uw behandelend arts, ook telefonisch.

Ik wil graag actief meewerken aan wetenschappelijk onderzoek. Hoe kan ik dat kenbaar maken? MAASTRO clinic timmert ook als onderzoeksinstituut stevig aan de weg. We zijn dan ook altijd erg blij als patiënten mee willen werken aan een van onze wetenschappelijke onderzoeken. Voor elk onderzoek wordt tot in detail omschreven welk type patiënt kan deelnemen. Als u als patiënt aan die voorwaarden voldoet, zal uw arts u persoonlijk benaderen, uitleggen wat de bedoeling is en wat van u gevraagd wordt. Soms is dat alleen wat extra bloed afstaan, soms ondergaan patiënten een extra of een alternatieve behandeling. U hoeft niet meteen te beslissen of u wilt meewerken, u kunt daar rustig over nadenken. Patiënten die deelnemen aan een van de onderzoeksprojecten, worden daarin zorgvuldig begeleid. Als u niet rechtstreeks benaderd wordt voor deelname, terwijl u daar wel toe bereid zou zijn, kaart uw wens dan alstublieft aan bij uw behandelend arts.  

Krijg ik een betere behandeling als ik mee doe aan deze onderzoeken?
Nee, dat kunnen wij u niet beloven. Maar elk onderzoek brengt ons een stap dichterbij betere behandelingen en genezing van kanker. Misschien levert het voor u niets op, maar mogelijk wel voor mensen die over een jaar of over een paar jaar ziek worden. 

Eentje meer, eentje minder: maakt het eigenlijk iets uit als ik meedoe?
Statistisch gezien zal een iemand minder op vele duizenden deelnemers niet veel verschil maken. Van de andere kant: elke extra deelnemer brengt het genezen van kanker een klein stapje dichter bij.

Wel of geen bezwaar?

Wat moet u doen als u wel of geen bezwaar wilt maken? 

Als u niets doet dan gaat de radiotherapeut-oncoloog er van uit dat u geen bezwaar heeft tegen gebruik van uw medische gegevens en lichaamsmateriaal voor medisch-wetenschappelijk onderzoek. De onderzoeker heeft geen beschikking over uw persoonsgegevens.

Als u wel bezwaar heeft dan kunt u dit kenbaar maken aan de radiotherapeut-oncoloog. Uw bezwaar wordt dan vastgelegd in het dossier en uw gegevens worden niet gebruikt.

Als u geen bezwaar heeft en geïnformeerd wilt worden over de resultaten uit het wetenschappelijk onderzoek die voor u van belang kunnen zijn, dan kunt u dit eveneens kenbaar maken aan de radiotherapeut-oncoloog.


Aantekenen van bezwaar

Als u bezwaar heeft tegen het gebruik van reeds verzamelde medische gegevens en/of reeds afgenomen lichaamsmateriaal van uzelf, uw kind of van de patiënt die u vertegenwoordigt, dan vult u het formulier uit het patientenvoorlichtingsboekje in. Knip de pagina uit en stuur hem in een gefrankeerde envelop naar:  

MAASTRO clinic t.a.v. afdeling DCM
Postbus 1588
6201 BN Maastricht  

U kunt de envelop ook afgeven bij de receptie.

Volg ons op

linkedin youtube