Sneller planvergelijk longpatiënten mogelijk

Ontwikkelingen sinds de introductie van protonentherapie bij longkanker

In november vorig jaar is de eerste longkankerpatiënt behandeld met protonen. Recent is de 35e longkankerpatiënt gestart met de protonenbehandeling. Voor het hele team van betrokken artsen, fysici en laboranten is de afgelopen periode een vliegende start geweest en hebben we een steile leercurve doorgemaakt. Er is hard gewerkt aan het optimaliseren van de klinische workflow waardoor zowel het voorbereidingstraject als de dosisherberekening en eventueel benodigde adaptatie een stuk sneller verloopt.

Planvergelijk sneller afronden

Door over te gaan op nieuwe hulpmiddelen voor alle longpatiënten, en een 2e CT te kalibreren voor protonenplanningen, kan het planvergelijk direct op de planning CT worden gemaakt en hoeft de patiënt bij een positief planvergelijk niet terug te komen voor een nieuwe specifieke CT t.b.v. protonen. Het planvergelijk kan nu voor longkankerpatiënten binnen 24 uur worden afgerond, hetgeen zeker ook voor patiënten die verwezen worden van buiten de regio van belang is, om de delay tot het starten van de radiotherapie zoveel mogelijk te beperken.

Protonentherapie voor longpatiënten buiten de regio

Door de logistieke vooruitgang die is geboekt, is het nu mogelijk op korte termijn een planvergelijk aan te vragen voor longpatiënten van andere radiotherapie afdelingen, die mogelijk baat hebben bij protonentherapie. De logistiek met betrekking tot de chemotherapie voor patiënten die behandeld worden met concurrent chemoradiotherapie is kortgesloten met de longartsen van het MUMC+. Bij een positief planvergelijk kan de patiënt verwezen worden en wordt hij op 1e dag gezien voor intake door de behandelend radiotherapeut van Maastro, de longarts en de longverpleegkundige van het MUMC+. Ook zal op dezelfde dag de planning CT worden gemaakt, zodat de delay voor start van de behandeling beperkt wordt tot enkele dagen. Wegens de coronapandemie moesten helaas enkele livebezoeken van verwijzers van andere radiotherapie afdelingen worden uitgesteld, maar in de tussentijd hebben we niet stilgezeten. De afgelopen weken hebben we planvergelijkingen uitgevoerd met testpatiënten uit het Instituut Verbeeten, Catharina Ziekenhuis en het Radboudumc. Middels online patiëntbesprekingen zijn deze besproken en overwegingen uitgewisseld.

Welke longpatiënten insturen voor een planvergelijk?

Wat in de gesprekken met alle verwijzende centra naar voren komt, is dat het erg lastig blijft voor de verwijzers om te beoordelen welke longpatiënten het best verwezen kunnen worden voor een planvergelijk. Daarom is gekeken of er op basis van de patiënten die tot nu toe een positief planvergelijk hebben er een relatie kan worden gelegd, bijvoorbeeld tussen de tumorlokatie (van tumoren in nabijheid van het hart, bijvoorbeeld onderkwabstumoren, of bepaalde aangedane klierstations) en de kans op een positief planvergelijk. Deze relatie blijkt er echter niet te zijn. Reden hiervoor is dat, in tegenstelling tot bijvoorbeeld bij het mammacarcinoom, er geen drempeldosis is voor long-/hart/oesofagusdosis in het fotonenplan, waarboven een planvergelijk zinvol is. Door regelmatig plannen te bespreken middels videoconferencing hopen we van beide kanten meer inzicht te krijgen hierin. Uiteraard spelen ook patiënt gerelateerde factoren, zoals de bereidheid om 5 tot 6 weken te reizen of in Zuid-Limburg te verblijven, de algehele conditie en ook de levensverwachting een rol in de overweging om patiënten te verwijzen.

Vooralsnog vormen de volgende factoren een exclusiecriterium voor protonen:

  • Atelectase
  • Pleuravocht aan de zijde van de tumor/klieren
  • Overlap van het doelgebied (CTV) met ruggenmerg
  • Tumorbeweging (amplitudo) > 5 mm

Momenteel wordt er gewerkt aan een robuuste planningstechniek voor tumoren met een amplitudo tussen de 5 en 10 mm. Voor patiënten met een tumorbeweging > 1 cm wordt op termijn een supported breathhold techniek ontwikkeld.

We houden jullie op de hoogte van de ontwikkelingen!