Het verschil tussen protonentherapie en conventionele radiotherapie is het type straling dat gebruikt wordt om het kankerweefsel te vernietigen. Bij conventionele radiotherapie worden patiënten bestraald met zogenaamde fotonen. Bij protonentherapie wordt gebruikgemaakt van protonen. Fotonen verdelen hun energie over de gehele route door het lichaam. Protonen geven de meeste energie af in de tumor. Hierdoor raakt minder omliggend gezond weefsel beschadigd.

De Gezondheidsraad heeft de indicaties voor protonentherapie benoemd en onderverdeeld in vier groepen. De behandelend specialist beoordeelt of u in aanmerking komt voor behandeling met protonen.

  • Standaard-indicaties: kindertumoren, oogtumoren en schedelbasistumoren.
  • Model-based-indicaties: bijzondere gevallen van borstkanker, hoofdhalskanker, longkanker en prostaatkanker.
  • Preventie van secundaire tumoren: patiënten jonger dan 50 jaar, met een tumor waarbij de prognose relatief goed is. Bijvoorbeeld borstkanker in een vroeg stadium of de ziekte van Hodgkin.
  • Potentiële indicaties: door middel van gerandomiseerde studies moet de meerwaarde van protonentherapie worden aangetoond.

De protonenbehandeling vindt plaats bij MAASTRO, terwijl de andere behandelingen en follow-up bij het eigen ziekenhuis plaatsvinden. De patiënt blijft dus gedurende het hele behandeltraject onder controle van zijn eigen specialist.

Behandeling met protonentherapie vindt in de meeste gevallen gedurende meerdere weken plaats. Voordat de behandelingen van start gaan worden de exacte locatie en omvang van de tumor vastgesteld. Voor de behandeling neemt de patiënt neemt plaats op een behandeltafel, die bevestigd is aan een beweegbare robotarm. Vervolgens plaatst de arm de tafel op de juiste positie ten opzichte van de bestralingsbundel. Voorafgaand aan de daadwerkelijke bestraling worden controle röntgenfoto’s of een CT-scan gemaakt, om de juiste positionering te bevestigen. Tijdens de bestraling, die een paar minuten duurt, is het belangrijk om volledig stil te liggen. Een behandeling met protonen is pijnloos.

Nee, de behandelend specialist beslist of u in aanmerking komt voor conventionele bestraling of protonentherapie. Alleen patiënten met specifieke indicaties komen in aanmerking voor protonentherapie.

Nee, bestraling met protonen is niet pijnlijk. De stralingsbundel is onzichtbaar, geurloos en niet voelbaar.

De kans op bijwerkingen is deels afhankelijk van het type kanker en de locatie van de tumor. In het algemeen veroorzaakt protonenbestraling minder bijwerkingen dan conventionele radiotherapie. Wel kan de huid op de plek van bestraling wat irritatie vertonen en treedt er soms misselijkheid op. Uw behandelend specialist zal voorafgaand aan de behandeling de bijwerkingen uitvoerig met u bespreken.

Jaarlijks valt de protonentherapie van 2.200 patiënten onder de verzekerde zorg. Protonentherapie is nog niet beschikbaar in Nederland. Wanneer u een indicatie heeft voor protonentherapie in het buitenland, vraag dan altijd vooraf aan uw zorgverzekeraar of u in aanmerking komt voor vergoeding. In principe dekt de basisverzekering alleen de behandeling zelf, plus de heen- en terugreis. Of de reis- en verblijfkosten die u ter plekke maakt worden vergoed is afhankelijk van uw aanvullende verzekering en uw verzekeraar.

Vanaf begin 2019 is het mogelijk om met protonentherapie behandeld te worden in het Protonentherapiecentrum. Het centrum is in gesprek met zorgverzekeraars over de vergoeding van protonentherapie in Maastricht. Niet alle indicaties voor behandeling met protonen zullen onder de verzekerde zorg vallen.

Ja, de Nederlandse overheid heeft de behandelmethode erkend en goedgekeurd. In 2013 stelde de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) de Regeling Protonentherapie op. Hierin zijn ook alle voorwaarden waaraan protonentherapie moet voldoen vastgelegd.

Nee. Gewone radiotherapie blijft bestaan. Protonentherapie is een behandelmethode waarvan de voordelen alleen relevant zijn bij bepaalde tumoren.

Bestraling wordt soms gecombineerd met chemotherapie om kanker zo effectief mogelijk te bestrijden. Ook protonentherapie zal in bepaalde gevallen toegepast worden in combinatie met chemotherapie. De behandelend specialist bekijkt of dit nodig is.

Behandeling met protonen vindt in de meeste gevallen gedurende meerdere weken plaats. En Maastricht is niet altijd naast de deur. Helaas is het niet mogelijk om in het Zuid-Oost Nederland Protonen Therapie Centrum te overnachten. Momenteel is het centrum echter in gesprek met verblijfsaccommodaties in de omgeving om een aantrekkelijk overnachtingsaanbod aan te kunnen bieden.